Gdy zrozumiemy subtelne różnice kulturowe, będzie nam łatwiej zrozumieć, czego nie należy robić w Norwegii. Na pierwszy rzut oka może nam się wydać, że Norwegowie są obojętni wobec nieznajomych, poza tym, słyną oni ze swej powściągliwości. To jedynie wrażenie, gdyż w otoczeniu bliskich Norwegowie są ludźmi miłymi i otwartymi. Jednakże, niektórych zachowań w Norwegii należy unikać.

Nie próbujcie się targować

Każdy produkt i wyrób ma ustaloną cenę, dlatego targować się o nie możemy jedynie wtedy, gdy towar jest zepsuty lub wybrakowany. W przeciwnym razie targując się o cenę zobaczycie jedynie minę zaskoczonego sprzedawcy. Sztuki negocjacji możecie jednak spróbować ze sprzedawcą używanych samochodów.

Trzymajcie ręce przy sobie

W przestrzeni publicznej Norwegowie prawie się nie dotykają – nieco więcej kontaktu fizycznego można zaobserwować jedynie wśród bliskich przyjaciół czy członków rodziny. A więc, szczery uścisk dłoni na spotkaniu jest do przyjęcia, ale buziak w policzek będzie uznany za nadmierną zażyłość.

Nie róbcie wniosków o związkach małżeńskich czy stylu życia

W Norwegii, podobnie jak i w państwach sąsiednich, małżeństwo nie jest warunkiem koniecznym dla założenia rodziny. Coraz więcej par decyduje się na życie razem bez zawierania związku małżeńskiego w świetle prawa. Jest to kraj o otwartych poglądach, dlatego jest tu sporo ludzi, żyjących w związkach z osobami tej samej płci. W żadnym wypadku nie należy krytykować ich wyboru i stylu życia.

Nie prowadźcie samochodu po wypiciu alkoholu

Choć może to zabrzmieć jak coś oczywistego, gdyż prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu nie jest legalne w żadnym kraju, jednakże w Norwegii kary dla takich kierowców są szczególnie surowe. Nawet małe piwo może nas kosztować wysoką grzywnę lub nawet pozbawienie wolności.

Nie krytykujcie innych

Negatywne komentarze zostawcie dla siebie. Krytykowanie systemu często wywołuje niezadowolenie otoczenia z powodu wyrażonego negatywnego zdania. Jeśli będziecie krytykować wysokie podatki, otaczające was osoby uznają, że brak wam informacji, gdyż Norwegowie doskonale wiedzą, że istnieje sporo powodów, dlaczego podatki rosną. Przybysze z innych krajów, szczególnie osoby nieobojętne dla środowiska, często krytykują też Norwegię za tak powszechny w tym kraju połów wielorybów. Z drugiej strony, jedzenie mięsa wieloryba jest w Norwegii czymś normalnym i naturalnym. Ponadto, należy pamiętać, że społeczeństwo w Norwegii uznawane jest za zaawansowane, ukierunkowane na pokój i postęp – przecież właśnie ten kraj popiera i bierze udział w organizacji Nagród Nobla.

Nie porównujcie Norwegii z innymi krajami Skandynawii

Chociaż Norwegia pod wieloma względami może przypominać sąsiednie kraje, Norwegowie nie porównują się z sąsiadami i nie lubią, gdy to robią inni.

Nie zachowujcie się nietaktownie

Przestrzeganie etykiety w Norwegii jest niezwykle ważne. Dlatego udając się na spotkanie, nie spóźniajcie się. Nie wypada też pojawić się zbyt wcześnie – jeśli tak się stało, że w umówionym miejscu znaleźliście się zbyt wcześnie, po prostu udajcie się na spacer po okolicy. Podczas obiadu Norwegowie bardzo rzadko jedzą rękoma – nawet do jedzenia kanapki używają sztućców. Kolacje zazwyczaj trwają długo. Jeśli wyjdziecie od razu po kolacji, zostaniecie posądzeni o złe wychowanie. Zazwyczaj Norwegowie zostają po kolacji, by spędzić czas i pomóc gospodarzowi.

Nie noście butów w pomieszczeniu

Jeśli podczas pobytu w Norwegii zaprzyjaźniliście się z kimś, prawdopodobnie zostaniecie zaproszeni w odwiedziny do domu. Norwegowie zazwyczaj zdejmują buty przed wejściem do domu, a więc będziecie zmuszeni pokazać wszystkim swoje skarpety. Możecie zostać w butach tylko w tym przypadku, jeśli to zaproponuje gospodarz domu.

Kultura norweska opiera się na wzajemnym szacunku i zasadach egalitarnych. Norwegowie nie przechwalają się swoimi osiągnięciami, lubią proste rzeczy. Oto kilka klasycznych zasad, których w Norwegii przestrzega się od dawien dawna:
• Nie myśl, że jesteś wyjątkowy.
• Nie myśl, że jesteś sprytniejszy od innych.
• Nie myśl, że jesteś mądrzejszy od innych.
• Nie zachowuj się tak, jakbyś był lepszy od innych.
• Nie myśl, że wiesz więcej od innych.
• Nie wyśmiewaj innych.

Te klasyczne reguły pomogą stworzyć ogólny obraz, jakiego zachowania będą od nas oczekiwali Norwegowie.

Trudno zapewne o człowieka, który by nie słyszał o Nagrodzie Nobla. Ta prestiżowa, znana na całym świecie nagroda jest wręczana od 1901 roku. Nagroda Nobla jest wspólnym projektem Szwecji i Norwegii: Szwecja wręcza nagrody za osiągnięcia w dziedzinie fizyki, chemii, medycyny, literatury i ekonomii, a Norwegia – nagrodę pokojową.

Jedyna „norweska“ nagroda

Dlaczego nagroda pokojowa jest wręczana w Oslo? Nagrody są wręczane zgodnie z wyrażoną w testamencie wolą Alfreda Nobla. Podano w nim, iż „nagrodę za osiągnięcia w dziedzinach fizyki i chemii przyznaje Królewska Szwedzka Akademia Nauk; nagrodę w dziedzinie medycyny – Instytut Karolinska w Sztokholmie, literacką nagrodę przyznaje Akademia Szwedzka, a nagrodę pokojową – pięcioosobowy komitet, wybierany przez Storting Norwegii“. Storting (norw. Stortinget) to parlament Królestwa Norwegii w Oslo. Nieznane są powody, dla których A. Nobel właśnie tak podzielił przyznawanie nagród, jednak taki jego wybór nie jest kwestionowany.

Rekordowe liczby

Do roku 2016 wręczono 97 nagród pokojowych. 66 z nich otrzymały pojedyncze osoby, 29 przyznano dwóm laureatom. Często trudno jest się doliczyć, ile osób otrzymało nagrodę, gdyż można ją przyznawać również organizacjom. Pokojowa nagroda należy do najczęściej nieprzyznawanych nagród – była nieprzyznana aż 19 razy, z powodów politycznych lub wojen na świecie. Jednak od 1972 roku przyznawanie nagrody ustabilizowało się, i, miejmy nadzieję, jeszcze długo nie zostanie przerwane. Ciekawostką jest, iż amerykanka Jane Addams była nominowana aż 91 raz w ciągu 15 lat, aż w końcu nagroda została jej przyznana. Większość laureatów to osoby starsze, zazwyczaj w wieku 60-65 lat, a średnia ich wieku nadal rośnie. Jednakże w 2014 roku nagroda została przyznana 17-letniej Malale Yousafzai za walkę za prawa dzieci. Najstarszy laureat Pokojowej Nagrody Nobla w dniu odebrania nagrody miał 87 lat.

Pokojowa nagroda dla… Stalina i Hitlera

Są trzy osoby, informacji o których ciągle szuka się na stronie internetowej, poświęconej Nagrodzie Nobla. To Adolf Hitler, Josif Stalin i Mahatma Gandhi. W 1945 i 1948 roku kandydatura Stalina była wysuwana do pokojowej nagrody za wysiłki na rzecz zakończenia II wojny światowej.
Adolf Hitler był nominowany jednokrotnie, w 1939 roku. Dziwne, lecz kandydatura ta została wysunięta przez jednego z członków Szwedzkiego parlamentu, który nie sądził, iż jego propozycja będzie poważnie rozważana, gdyż był to raczej gest polityczny w celu ośmieszenia innych kandydatów.
Mahatma Gandhi był nominowany aż 5 razy. Za ostatnim razem nominację ogłoszono już po jego śmierci. Niestety, regulamin Nagrody Nobla zabrania nagradzania pośmiertnie, dlatego postanowiono w tym roku nikomu nie przyznawać nagrody pokojowej, podając jako uzasadnienie „brak odpowiedniego żyjącego kandydata“.

Każdy, kto przynajmniej raz trzymał w ręku monetę korony norweskiej, zadawał się pewnie pytaniem, dlaczego ma ona dziurę w środku. Odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie jest trudno, a po to, by lepiej zrozumieć możliwe powody powstania monet o takiej formie, warto zapoznać się nieco z historią waluty norweskiej.

Złote monety XIX wieku

Korona norweska jest oficjalną walutą Norwegii. Poprzedniczka teraźniejszej korony została wprowadzona do obiegu w końcu XIX wieku. Zastąpiła ona wcześniejsze monety speciedaler. W tamtych czasach korona oznaczała nie tylko nazwę waluty, ale też standard wagi złota – 2480 koron wynosiło 1 kilogram czystego metalu, dlatego na starych monetach koron można zauważyć liczby, oznaczające, jaką część kilograma złota wykorzystano do produkcji monety. Na początku monety o wartości 10 i 20 koron były pokrywane złotem, a øre o mniejszej wartości – brązem lub srebrem, jednak produkcja tak drogich monet została przerwana około roku 1910. Później metale szlachetne zostały zamienione na tańszą miedź i nikiel, a w okresach wojen światowych z powodu braku metali w obiegu były też banknoty papierowe o małej wartości.

Unia Gospodarcza

Przed początkiem Pierwszej wojny światowej Norwegia, Dania i Szwecja tworzyły wspólną unię gospodarczą. Umowa zobowiązywała kraje do ujednolicenia wartości monet i umożliwienia dokonywania opłat w obrębie unii w monetach innych krajów do niej należących (podobnie jak obecnie można płacić w euro w krajach Unii Europejskiej). Po wojnie unia gospodarcza została rozwiązana, zmieniła się wartość walut, jednak podobny styl produkcji monet został zachowany. Wielu ludzi sądzi, iż dziurawe monety ma wyłącznie Norwegia, ale to nie jest prawdą – takie monety są również, dla przykładu, w Danii.

Zagadka dziurawych monet

Jedno z najbardziej popularnych zdań w temacie „dziurawych monet“ głosi, że w Skandynawii zwykło się nosić monety nawleczone na sznurek z węzłem, dlatego dziura w monecie jest dziś symbolem dawnego sposobu noszenia pieniędzy (oczywiście, jeśli ktoś sobie życzy, w ten sposób monety można nosić i dzisiaj). Jednak skandynawskie monety nie zawsze były dziurawe, dlatego kolejne zdanie na ten temat głosi, iż dziura w monecie pomagała odróżnić, czy moneta jest pokryta metalem szlachetnym, czy, na przykład, wykonana z niklu. To było ważne po wprowadzeniu monet niepokrytych złotem i mogło pomóc w uniknięciu oszustwa. Zdaniem innych, monety takie zrodziły się z potrzeby produkcji bardziej lekkich (a więc również tańszych) monet, czy łatwiejszego ich sortowania w automatach. Jeszcze jedno, bardziej współczesne wytłumaczenie – taka forma monet pozwala osobom niewidomym w odróżnieniu monety 5 koron od monety o wartości 20 koron. Poza tym, dziurawe monety są trudniejsze do podrobienia.

Co ma wspólnego Norwegia i Syria?

Ciekawostką jest też fakt, że norweska moneta o wartości 20 koron jest takiej samej wielkości i podobnej wagi co moneta syryjska o wartości 10 funtów syryjskich. Wydawałoby się, że taki zbieg okoliczności nie powinien nikogo obchodzić (zresztą, monety z wyglądu bardzo się różnią), jednak automaty do gier oraz automaty płatnicze nie mogły ich odróżnić. Poczta Norwegii z powodu nadużyć związanych z funtem syryjskim w 2006 roku na pewien nawet zamknęła automaty przyjmujące gotówkę. Nic w tym dziwnego, wartość tych monet różni się około 50 razy.
Z dziurką czy bez, korona norweska nadal pozostaje nie tylko jedną z 20 najważniejszych walut świata, ale też jest jedną z najłatwiej rozpoznawalnych monet w Europie. Korona stała się uroczym symbolem kraju, czasem nabywanym zamiast upominku.

Norwegia słynie nie tylko z przepięknej przyrody, ale też z równie imponujących wyników sportowców, których występy za każdym razem zapierają dech w piersiach. Przedstawiamy kilka najbardziej znanych gwiazd norweskiego sportu:

Petter Northug (ur. 6 stycznia 1986 r w Mosvik, Norwegia) to norweski biegacz narciarski, dwukrotny zwycięzca igrzysk olimpijskich. Na swoim koncie ma 13 złotych medali Mistrzostw świata i 2 złote medale z zimowych igrzysk olimpijskich, łącznie – 20 medali (2 złote, 1 srebrny i 1 brązowy, przywieziony z igrzysk olimpijskich oraz 13 złotych i 3 srebrne medale, zdobyte na Mistrzostwach świata). Petter Northug jest też rekordzistą, jeśli chodzi o ilość wygranych na „Tour de Ski“ – zdobył tam aż 13 medali. Poza tym, P. Northug zdobył dziewiąty złoty medal w sztafecie 4 x 10 km na mistrzostwach w Val di Fiemme, dzięki czemu zasłużył na tytuł najlepszego narciarza świata. W 2015 roku w mistrzostwach świata w narciarstwie zdobył 4 złote medale.

Ole Einar Bjørndalen (ur. 27 stycznia 1974 r. w Drammen, Norwegia) – norweski biathlonista, ośmiokrotny medalista olimpijski i wielokrotny zwycięzca mistrzostw świata. Bjørndalen jest też sportowcem, który zdobył najwięcej medali podczas zimowych igrzysk świata – aż 13. Sportowiec ma też na swoim koncie wygrane w 95 etapach Pucharu świata (94 w biathlonie i 1 w narciarstwie). Zajmuje on pierwsze miejsce w klasyfikacji wszech czasów dyscyplin narciarskich, z największą liczbą wygranych w etapach Pucharu Świata. Szwedzki narciarz alpejski Ingemar Stenmark uplasował się na drugim miejscu, z 86 wygranymi etapami.

Magnus Øen Carlsen (ur. 30 listopada 1990 r. w Tønsbergu, na południu Norwegii) –norweski szachista. Mistrzem świata został 22 listopada 2013 roku, na mistrzostwach świata w Ćennaj pokonując Viswanathana Ananda. Uwagę na M. Carlsena zwrócono jeszcze w roku 2004, po jego zwycięstwie w turnieju Corus C. Po tej wygranej otrzymał on tytuł arcymistrza. Warte uwagi było jego zwycięstwo w ostatniej rundzie, zdobyte w grze przeciwko Ernstowi Sipke, pomimo poświęcenia kilku figur. To zwycięstwo skłoniło Lubomira Kavalka do opublikowania w „Washington Post“ artykułu o tytule „Szachowy Mozart“. Następny punkt norm arcymistrzowskich wypełnił w 2004 roku podczas otwartego turnieju Aeroflot w Moskwie. W marcu 2004 roku podczas turnieju szachów szybkich w Reykjavíku pokonał byłego mistrza świata, A. Karpova. Turniej ten odbywał się w przeddzień turnieju play-off szachów szybkich, gdzie już podczas pierwszej rundy M. Carlsen spotkał się z wówczas pierwszym w rankingu Gary Kasparowem. Pierwsza partia zakończyła się remisem, w drugiej, po 32 posunięciach, M. Carlsen został pobity i wypadł z dalszej gry.

Na początku nauki języka norweskiego nie możemy się oprzeć pragnieniu tłumaczenia każdego wyrazu oddzielnie po to, by lepiej zrozumieć sens zdania. W większości przypadków ta taktyka się sprawdza. Niestety, nie zawsze. Poniżej podajemy kilka norweskich zwrotów, których dosłowne tłumaczenia brzmią śmiesznie, nawet komicznie, a ich prawdziwe znaczenie jest dalekie od dosłownego tłumaczenia.

Håper at det smaker – dosłownie ten zwrot oznacza „mam nadzieję, że to będzie miało smak”. Zwrotu tego często używa się podczas podawania jedzenia. Oczywiście spożywając potrawę chcielibyśmy, aby miała ona określony smak. W rzeczywistości jednak powiedzonko oznacza po prostu „Mam nadzieję, że będzie smakowało“. To zwrot grzecznościowy przy podawaniu potraw dla gości, którym po prostu życzymy „smacznego“.

Du har fått en telefon –  dosłownie zwrot ten oznacza „masz telefon“. Podobnie jak w języku polskim, zwrot ten bynajmniej nie oznacza zakupu nowego telefonu. Rozmówca po prostu chce zakomunikować, że ktoś do nas dzwoni.

Hva er i veien? – dosłownie ten zwrot oznacza „kto jest w drodze?“ Jednak nie usłyszymy go na spacerze czy w podróży. W rzeczywistości oznacza to zapytanie o wynikłe trudności. To dobry sposób na wypytanie innej osoby, czy ma kłopoty, czy coś jej dolega. Ten zwrot warto zapamiętać!

Melkesyre i lårene – dosłowne tłumaczenie tego zwrotu brzmi dość dziwacznie „kwas mlekowy w udach“. Można to usłyszeć podczas norweskich wypraw w góry, gdy stromy stok powoduje przeciążenie kolan. Zwrot ten powstał w oparciu o procesy fizjologiczne, gdyż podczas intensywnego treningu sportowego w mięśniach jest wytwarzany kwas mlekowy.

Å være midt i smørøyet – dosłownemu tłumaczeniu tego zwrotu brakuje logiki, brzmi ono absurdalnie. W rzeczywistości zwrot ten oznacza „znaleźć się w najlepszym z możliwych miejsc“. Jeśli go usłyszycie, oznacza to, iż tematem rozmowy jest czyjś ogromny sukces lub szczęśliwy przypadek – nic wspólnego z jedzeniem.

Podsumowując opisane przez nas idiomy, możemy stwierdzić, że w dowolnej sytuacji można usłyszeć zwrot w języku norweskim, który na początku wyda nam się śmieszny, absurdalny lub po prostu dziwaczny, jednak najprawdopodobniej prawdziwe jego znaczenie będzie się znacznie różniło od dosłownego tłumaczenia. Jeśli macie wątpliwości co do sensu zdania, warto po prostu poprosić o wytłumaczenie go. Może się zdarzyć, że macie akurat do czynienia z jednym z takich wyrazistych idiomów. Warto je zapamiętać, gdyż są dość często spotykane podczas rozmów w języku norweskim.

Aż 70 proc. powierzchni Norwegii stanowią góry, a to oznacza przede wszystkim sporo przygód! Narciarstwo w Norwegii jest uznawane za głęboko zakorzenioną tradycję i ważny rytuał. Większość przybyłych do Norwegii gości jest uraczana historią o legendarnym Norwegu Sondre Norheim, który jako pierwszy na świecie wynalazł stosunkowo stabilne narty i jest zazwyczaj uznawany za wynalazcę współczesnych nart. Narciarstwo jednak sporo zmieniło się od XIX wieku. Dzisiaj Norwegowie mają z czego wybierać – nie tylko narty, ale też snowboardy i latawce zimowe.

Znaczenie tradycji i rytuałów

W położonych wysoko w górach ośrodkach narciarskich sezon narciarski trwa od jesieni do wiosny, a czasem nawet do lata. Chociaż tory do narciarstwa biegowego są w całym kraju, największe i popularniejsze z nich są położone w górach centralnej i wschodniej Norwegii. Jeśli jednak chcielibyście przeżyć prawdziwą tradycyjną norweską przygodę narciarską, powinniście zwrócić więcej uwagi nie na technikę narciarską czy poszukiwanie najbardziej odpowiedniego miejsca i czasu na narty, a skupić się na tradycjach narciarskich, których przestrzegają Norwegowie. Tradycje zimowych rozrywek są głęboko zakorzenione w kulturze norweskiej, dlatego rytuałów, związanych z narciarstwem jest tu tyle, co szlaków narciarskich. Wypróbujcie narciarstwo biegowe, jazdę na nartach po lesie, wypełnijcie plecaki świeżymi pomarańczami, zabierzcie termos z gorącą czekoladą czy napoje z czarnych porzeczek i nie zapomnijcie o norweskich zapakowanych obiadach (norw. matpakke). Przed wstaniem na narty poradźcie się u lokalnych mieszkańców, jaką czekoladę kupić. Norwedzy szybko uznają was za jednego ze swoich. A więc, dokąd powinniście się udać?

Alpy Lyngeńskie

Alpy Lyngeńskie znajdują się w północnej Norwegii, na wschód od Tromsø, za kołem polarnym. Tu znajduje się też Narodowy park dzikiej przyrody Lyngen, w którym, mimo zachwycających widoków na fiordy, nie ma wyciągów i mało turystów. Zimą noce są tu długie i ciemne, a latem słońce nie zachodzi przez 24 godziny.

• Średnia temperatura zimą: -5 °C w styczniu
• Wysokość: większość tras położona na wysokości max. 1200 metrów
• Teren: zazwyczaj przypomina Alpy, otwarte zbocza
• Nadaje się: dla wszystkich – od początkujących do zaawansowanych

Senja

Senja to druga pod względem wielkości wyspa Norwegii, w połowie drogi między Lofoten i Lyngen, za kołem polarnym. Chociaż wyspa jest położona nieco na ustroniu, jest tu dobrze rozbudowana sieć dróg, dzięki której dotarcie do ośrodków narciarskich nie sprawi trudności. Najlepszy czas na odpoczynek tutaj – od lutego do maja.

• Średnia temperatura zimą: -4 °C w styczniu
• Wysokość: zazwyczaj sięga do 800-1000 metrów
• Teren: zróżnicowany, nadaje się do wspinaczek
• Nadaje się: dla zaawansowanych i profesjonalnych narciarzy

Alpy Sunnmøre

Chociaż góry te znajdują się bardziej na południe od Alp Lofoten i Alp Lyngeńskich, są one wyższe, sięgają do 1700 metrów, a na nartach się tu zjeżdża bardziej w środkowej części wyspy (z dala od oceanu i powodowanego przez ocieplenia). Alpy Sunnmore są jednym z najbardziej klasycznych miejsc dla narciarzy. Zajmują 6 miejsce w dziesiątce najlepszych tras narciarskich w Norwegii na podstawie głosów Norweskiego stowarzyszenia przewodników górskich.

• Średnia temperatura w zimie: -3 °C w styczniu
• Wysokość: zazwyczaj do 1400-1600 metrów
• Teren: wysokie zbocza o zróżnicowanej spadzistości
• Nadaje się: dla wszystkich, od początkujących do profesjonalnych narciarzy

Lofoty

Lofoty to region o zapierających dech w piersiach fiordach, położony za kołem polarnym.

• Średnia temperatura w zimie: od -2 ° C do 0 °C, jednak warto być przygotowanym na -10 °C wysoko w górach
• Wysokość: zazwyczaj około 1000 metrów
• Teren: bardziej stromy niż w Alpach
• Nadaje się: dla średnio zaawansowanych i profesjonalnych narciarzy.

Wiele osób po przybyciu do Norwegii zadaje sobie to pytanie. Jednak tylko od naszej postawy zależy, ile możliwości wykorzystania zalet zimy jesteśmy w stanie zauważyć. Przedstawiamy kilka porad na umilenie długich zimowych wieczorów.

Rozrywka na świeżym powietrzu

Zazwyczaj uważa się, że zimą należy przebywać jak najdłużej w ciepłych, zamkniętych pomieszczeniach. Jednak tam, gdzie zima trwa przez pół roku, taka perspektywa wcale nie zachwyca. Norwegowie umieją cieszyć się z bycia tu i teraz. Zimą, każdego dnia, nie zważając na pogodę, wychodzą na narty. Nawet dzieci w przedszkolach są ubierane ciepło, aby mogły bawić się na świeżym powietrzu w każdą pogodę. Wielu przybyszy już nie dziwi fakt, że nawet noworodków Norwegowie ciepło okrywają i zostawiają na poobiednią drzemkę również na świeżym powietrzu. Norwegowie wierzą, że zimowe powietrze jest rześkie, czyste i zdrowe!

Radość z ruchu

Tak wiele można robić w Norwegii zimą: jeździć na nartach czy sankach, zjeżdżać na snowboardzie itd. Możliwe sposoby na aktywne spędzenie czasu nie koniecznie ograniczają się do sportów. Norwegowie lubią biblioteki, kawiarnie, teatr – każde wyjście z domu wprawia ich w dobry nastrój. Słyszymy często, że Norwegowie rodzą się z nartami. Ciekawym jest też fakt, iż angielskie słówko „ski“, oznaczające jazdę na nartach, pochodzi od słowa „skíð“, które w języku starożytnych Skandynawów oznaczało rozłamane drewno.

Gra świateł

Zimą Norwegia jest pełna świateł. Wszyscy w domu zapalają świece, gdyż dzięki nim w domu staje się bardziej przytulnie (norw. koselig). Świąteczne światełka i lampki zdobią miasta Norwegii aż do połowy stycznia. Zimą można też podziwiać „niebieską godzinę“ – magiczną grę świateł zorzy polarnej na niebie po zachodzie słońca. Tylko dzięki ciemnym i długim zimowym nocom możemy obserwować przepiękną zorzę polarną. Może się wydawać, iż jej światła i kolory zmieniają się, tańcząc w takt niesłyszalnej muzyki. Światełka pojawiają się w jednym miejscu, migoczą na całym niebie, po czym znikają, by znów pojawić się w innym miejscu. Norwegowie nie nudzą się zimą, gdyż umieją cieszyć się z zimowych przyjemności i rozrywek. Miła kolacja z przyjaciółmi przy świecach, gorąca czekolada (norw. varmsjokolade), pomagająca odzyskać siły po intensywnym wypadzie w góry, weekend, spędzony w górskiej chatce – wszystko to sprawia, że Norwegowie cieszą się z zimy.

Wędkarstwo

Zgadza się, to prawda – zimą Norwegowie wybierają się na ryby. I chociaż jest zimno, czerpią z tego przyjemność. Łowienie ryb w fiordach norweskich to zazwyczaj produktywne zajęcie przez cały rok. W okresie zimowym liczba rybaków się zmniejsza, dlatego w tym czasie można złapać naprawdę imponującą zdobycz.

Norwegowie, podobnie jak inni mieszkańcy Skandynawii, są narodem powściągliwym. Czy Norweg po wygraniu ogromnej sumy w totolotka krzyczy z radości, śpiewa i zaprasza całą rodzinę na imprezę? Raczej nie. Pewnie usiądzie, otrze ręką pot z czoła i zacznie intensywnie zastanawiać się nad najbardziej rozsądnymi sposobami spożytkowania wygranej. Powstaje więc pytanie, w jaki sposób sformował się temperament norweski i ich humor?

Kontekst historyczny

Historycznie się złożyło, że Norwegia była miejscem szczególnie rzadko zaludnionym, z kilkoma większymi miastami. Na początku XIX wieku ten ogromny kraj był zamieszkiwany przez niespełna milion mieszkańców: 3 ludzi na kilometr kwadratowy! Większość ludzi mieszkało w niewielkich osadach wiejskich, warunki pogodowe były niezwykle ciężkie, a mroźne zimy trwały długo. Wietrzny, surowy klimat nie sprzyjał rozmowom na ulicy, dlatego były one głośne, lecz krótkie. Nie było czasu i możliwości, by przystanąć, pogadać, pożartować. Większość czasu spędzano na wykonywaniu ciężkich prac fizycznych. Mówi się, że w sercu każdego Norwega skrywa się dziki człowiek, dlatego też tak bardzo lubią oni czas wolny spędzać na świeżym powietrzu, w górach lub nad morzem – wszędzie, gdzie mogą delektować się samotniczym spokojem.

Związek temperamentu i gwary

Interesującym jest fakt, że temperament Norwegów bardzo często wiąże się z gwarą, w której mówią. Na przykład, osoby, mówiące w dialekcie północnym często bywają rozmowni, lubią opowiadać historyjki i mają nieco grubiańskie poczucie humoru. Mieszkańcy południowej części Norwegii zachowują się i myślą zupełnie inaczej. Miękko wymawiają spółgłoski, zazwyczaj nie przeklinają bądź ich przekleństwa bywają bardzo łagodne, nie są obraźliwe. Dlatego rozmowa między mieszkańcem północnej i południowej Norwegii może obrócić się w serię nieporozumień. A więc, jeśli spotkacie pochodzącego z południa Norwegii blondyna, wkrótce przekonacie się o jego uprzejmym, powściągliwym i łagodnym usposobieniu i zachowaniu. A spędzając wieczór z Norwegiem z północnego regionu, prawdopodobnie zostaniecie uraczeni wesołą i żywą historyjką. W najgęściej zaludnionej Norwegii wschodniej, gdzie położona jest też stolica kraju, Oslo, możemy obserwować wpływy międzynarodowe, gdyż te tereny zamieszkuje wiele imigrantów. Używany na wschodzie kraju dialekt „bokmål” jest uznawany za oznakę wydajności, mieszczaństwa, oschłości. To język biznesu, któremu obce jest poczucie humoru. Może się czasem wydać, iż ludzie, pochodzący z tego regionu, oceniają siebie zbyt poważnie.

Humor wikingów

Twierdzi się, iż odwaga norweskich wikingów może być związana z ich czarnym poczuciem humoru, który można zauważyć w źródłach pisanych – sagach wikingów. Potrafili oni śmiać się, patrząc w oczy niebezpieczeństwu czy nawet śmierci. To dodawało im sił w bojach i odwagi podczas podróży do odległych krajów. Humor w sagach wikingów towarzyszył niebezpieczeństwu, starciom na śmierć i życie, nie był więc oznaką niczego dobrego.

Pomimo faktu, że tradycje pogrzebowe w Norwegii są mocno zakorzenione, obserwuje się tendencje do kardynalnych zmian w podejściu Norwegów do uroczystości pogrzebowych. Obecne pokolenie, w przeciwieństwie do swoich rodziców, woli relację bardziej osobistą, indywidualną. Poza tym, osłabienie roli kościoła w życiu współczesnych ludzi przyczynia się również do tego, iż coraz mniej Norwegów wybiera tradycyjne ceremonie pogrzebowe. Zmiany te są często związane z niezgodami, panującymi w rodzinie zmarłego, różnicami między członkami rodziny, chęcią uniknięcia niepotrzebnej uwagi otoczenia oraz ogólnych kosztów finansowych, stanowiących nieodłączną część uroczystości pogrzebowych.

Potrzeba prywatności i względy finansowe

Według danych norweskiego nadawcy „NRK“, około 10 procent Norwegów obecnie nie urządza uroczystości pogrzebowych dla swoich bliskich. „Osobom w żałobie trudno jest obcować z gośćmi, gdyż są pogrążone w żalu“, – omawiając obecną sytuację twierdziła Marita Eikenes, szefowa norweskiej agencji pogrzebowej „Fonus“. Jej zdaniem, żałobnicy są bardzo wrażliwi i nie chcą w tym czasie obcować z innymi ludźmi. W tych przypadkach, gdy członek rodziny był ciężko chory przez długie lata, członkowie rodziny czują się wyczerpani i po prostu nie chcą żadnych uroczystości. Z drugiej strony, niezgoda w rodzinie oraz koszty finansowe pogrzebu są również jednymi z podstawowych powodów nie urządzania uroczystości pogrzebowych, które mogą kosztować nawet kilkadziesiąt tysięcy koron norweskich. Poza tym, tendencje do nieurządzania ceremonii pogrzebowych są obserwowane nie tylko w Norwegii, ale również w krajach sąsiednich – Szwecji i Danii.

Rośnie liczba sporów

Zauważa się, iż z powodu rosnącej liczby rozwodów w Norwegii coraz więcej jest rodzin rozbitych, członkowie których nie potrafią się porozumieć w sprawach zasadniczych lub inaczej interpretują przestrzeganie tradycji. W tych przypadkach, gdy bliscy zmarłego nie potrafią dojść do porozumienia w sprawach dotyczących ceremonii pogrzebowej, agencje pogrzebowe same starają się zaproponować wariant, najbardziej odpowiadający życzeniom bliskich. Z drugiej strony, jeśli bliscy zmarłego w dalszym ciągu nie potrafią wspólnie uzgodnić kwestii pochówku zmarłego, gmina decyduje gdzie i jak będą się odbywały ceremonie pogrzebowe. Interesującym jest fakt, iż kremację i pochówek można już zorganizować przez internet, gdyż agencje pogrzebowe swe usługi proponują także w internecie. Żałobnicy mogą przez internet wybrać i zamówić trumnę, transport zmarłego i kremację lub prywatną ceremonię pogrzebową.

Wybranie odpowiednich upominków jest czasem zadaniem bardzo trudnym, ale rodzina na pewno ucieszy się z przynoszących szczęście amuletów, ciepłego wdzianka czy słodyczy.

Trolle na szczęście (norw. Lykketroll). Uważa się, że trolle były pierwszymi mieszkańcami Norwegii – niegdyś, gdy cała ziemia była pokryta lodem, zamieszkiwali oni góry. Chociaż trolle były różnej wielkości, miały kilka wspólnych cech: miały tylko cztery palce, przypominający krowi ogon, a ich nosy były tak długie i tak czerwone, że sądzono, iż używali ich do mieszania zupy. Trolli można ujrzeć tylko po zachodzie słońca lub nocą, gdyż światło słoneczne obraca je w kamień. Poza tym, trolle przejawiały zazwyczaj sprzeczne cechy charakteru – mogły być jednocześnie przyjazne i wstrętne. Mówi się, że jeśli podczas spaceru po norweskim lesie zobaczycie światełko, możliwe, że to właśnie troll puścił do was oko. Wierzy się, że małe figurki trolli przynoszą szczęście – poza tym, jest ich tak wiele rodzajów, że na pewno znajdziecie taką, która przypadnie wam do gustu.

Figurki wikingów i modele statków. Wikingowie byli pochodzącymi z wybrzeży Skandynawii wojownikami, rzemieślnikami i kupcami. Sławili się swoją odwagą, umiejętnościami, ale też i okrucieństwem. Ich mitologia i tradycyjne symbole mają wielu wielbicieli. Figurki wikingów oraz reprodukcje ich charakterystycznych długich statków, na których zawojowywali oni coraz to nowsze ziemie i przewozili jedzenie oraz wodę do odległych norweskich wiosek, są bardzo popularne w sklepach z pamiątkami. Poza tym, symbole mitologii wikingów oraz Skandynawii można znaleźć na przynoszących szczęście wisiorkach i innej biżuterii.

Biżuteria z cyny. Od czasów rzymskich Norwedzy słynęli z talentów rzemieślniczych. Narzędzia, prezenty ślubne i inne przedmioty były (i wciąż są) wykonywane z cyny – ten metal o ciemnej barwie może być mieszany z miedzią według potrzeb rzemieślnika. Wyroby z cyny są bardzo popularne – bez trudu znajdziecie biżuterię, misy, talerze czy guziki wykonane z tego materiału. Mogą one przedstawiać inne symbole Norwegii – koni, stare budynki, drewniane kościoły czy tradycyjne wzory wikingów.

Norweskie noże. Styl życia Norwegów jest nierozłącznie związany z działalnością na świeżym powietrzu – silna więź z przyrodą, miłość do zwierząt należą do podstawowych wartości mieszkańców tego kraju. Być może właśnie dlatego norweskie noże stały się popularne na całym świecie. Jest ich wiele rodzajów – jedne są przeznaczone dla miłośników grzybobrania, inne – dla myśliwych. Poza tym, rękojeści takich noży są często ozdobione klasycznymi motywami norweskimi.

Ubrania w norweskie wzory. Tradycje strojów dzierganych w Norwegii sięgają XIX-ego wieku, jednak obecnie swetry w norweskie szlaczki są popularne jak nigdy dotąd. Na początku dominowały swetry i akcesoria w kolorach naturalnych, jednak w latach trzydziestych pojawiły się modele dwukolorowe – klasyka, która nigdy się nie znudzi, „Setesdal” i „Fana”. Później, w roku 1953 świat oszalał na punkcie nowego wzoru na swetrach – pojawił się deseń „Marius“. Wzory norweskie zachwycają wielu swoją różnorodnością. Za natchnienie twórcom tych wzorów posłużyły przede wszystkim tradycyjne norweskie drzeworyty i malarstwo dekoracyjne (norw. Rosemaling), które można znaleźć na drzwiach i ramach okiennych wiejskich domów i zabudowań.

Czekolada. Norwegia jest doskonałym miejscem dla miłośników słodyczy! Czekolada mleczna, czekolada gorzka, czekolada z orzeszkami ziemnymi, migdałami, rodzynkami… wszystko to znajdziecie w sklepach ze słodyczami i artykułami spożywczymi w Norwegii. Poza tym, słona lukrecja (znana jako assalmiakki) zajmuje specjalne miejsce wśród słodyczy – ten smak, nadzwyczaj ceniony w krajach północnych może stać się niespodzianką dla innych, gdy słodki smak lukrecji ustępuje miejsce słonemu, tworząc niepowtarzalne połączenie smakowe!
Brązowy ser (norw. Brunost) i nóż (łopatka) do sera (norw. ostehøvel) – w Norwegii nie znajdziecie nic bardziej tradycyjnego nad ten brązowy ser.

Brunost – to ser w mleka krowiego lub koziego, o wyjątkowym smaku. W procesie przygotowywania takiego sera mleko, śmietana i serwatka są gotowane przez kilka godzin aż do otrzymania gęstej masy serowej. Dzięki temu procesowi ser staje się rudy, o charakterystycznym słodko-słonym smaku. Jedyny poprawny sposób krajania takiego sera – używając do tego norweskiego noża do sera! Jest to dzieło norweskiego cieśli Thora Bjørklunda, które już od 1920-ego roku pomaga w odkrojeniu najsmakowitszych kęsów tego sera.